Nederlandse schilders


De 17e eeuw wordt in Nederland de Gouden Eeuw genoemd omdat het een periode was waarin internationale handel en commercie floreerden. Ook vooraanstaande Nederlandse kunstenaars genoten in deze periode wereldwijde bekendheid en erkenning. De Nederlandse schilders uit de Gouden Eeuw worden ook wel de Hollandse Meesters genoemd, en tot die groep behoren onder andere Jan Steen, Johannes Vermeer en Albert Cuyp. Echter, de meest beroemde schilder uit deze periode was Rembrandt van Rijn, een getalenteerde kunstenaar en ambachtsman die bekwaam was in het spel van licht en donker en daarmee dramatische effecten wist te bereiken.


De Hollandse Meesters zijn bekend om hun veel geprezen Hollandse landschappen en stadsgezichten, die vandaag de dag zijn terug te vinden op koekblikken met typische Hollandse lekkernijen, zoals stroopwafels en speculaas.

De Gouden Eeuw


Rembrandt van Rijn


Rembrandt van Rijn is niet alleen de meest bekende Hollandse schilder van de Gouden Eeuw, maar tevens een van de meest beroemde kunstenaars ter wereld. Rembrandt werd in 1606 geboren in Leiden. Hij studeerde aan de kunstacademie in zijn geboortestad voordat hij naar Amsterdam verhuisde, waar hij enkele maanden les kreeg van Pieter Lastman. In zijn jonge jaren boekte Rembrandt vooral succes als portretschilder. Vanaf 1627 maakte hij uitgebreide series werk en gedurende zijn carrière maakte hij meer dan driehonderd schilderijen, driehonderd etsen en meer dan tweeduizend tekeningen, allen in de Barok stijl. Zijn postimpressionistische schilderijen brachten een breed publiek in vervoering en in het bijzonder zijn portretten, zelfportretten en illustraties van Bijbelse figuren werden erg bewonderd. Hij werd ‘een van de grootste profeten van de beschaving’ genoemd door zijn verbazingwekkende medeleven en inzicht in het lijden van anderen, dat hij vaardig op het doek wist vast te leggen. Rembrandt wijdde twintig jaar van zijn leven aan het lesgeven van andere veelbelovende kunstenaars, waarvan velen later op hun beurt ook weer beroemd werden.


Alhoewel Rembrandt tijdens zijn leven veel schilderijen en etsen verkocht waren zijn uitgaven altijd net iets hoger dan zijn toch voor die tijd royale inkomen en raakte daardoor regelmatig financieel in de problemen. Daarnaast had hij ook wat persoonlijke tragediën te verwerken, zoals het kort na elkaar overlijden van drie van zijn kinderen en het overlijden van zijn vrouw Saskia vlak na de geboorte van zijn vierde kind, dat als enige een volwassen leeftijd bereikte.


Tot op de dag van vandaag is Rembrandt zo populair dat er een hele zaal in het Rijksmuseum is gewijd aan het veel bewonderde schilderij “De Nachtwacht” (overigens op het schilderij getoond in daglicht) en ook op het Rembrandtplein staat een reusachtig bronzen replica van dit schilderij. Rembrandt behoorde tot de Hollandse School, een stroming in de Nederlandse schilderkunst waar ook twee andere bekende Hollandse meesters toe behoorden, Johannes Vermeer en Jan Steen.


Jan Steen


Jan Steen werd net zoals Rembrandt geboren in Leiden, als zoon van een welgestelde katholieke brouwersfamilie die een eigen café bezat. Hij werd lid van het Schildersgilde in Leiden en werd een tijdje onderwezen door de Duitse kunstschilder Nicolaes Knupfer, wiens invloed vaak is terug te zien in het kleurgebruik en de composities van de schilderijen van Jan Steen. Zijn beste werken worden gekenmerkt door een sterke emotionele gewaarwording gecombineerd met een uitbundig gebruik van kleur en hier en daar een beetje humor.


Jan Steen trouwde tweemaal en verdeelde zijn tijd tussen Haarlem, Leiden en Den Haag, waar hij op uitzonderlijke wijze gewone mensen wist vast te leggen die bezig waren met hun gewone dagelijkse beslommeringen. In het “rampjaar” 1672, toen de kunstmarkt in Nederland op spectaculaire wijze instortte, was Jan Steen in staat zijn oude familieambacht op te pakken en opende zijn eigen gezellige taveerne in Leiden.


Een van de meest beroemde werken van Jan Steen is het ‘Het Sint Nicolaasfeest’, dat zijn eigen gezin toont inclusief zijn moeder en vader op de achtergrond en zijn vrouw en kind op de voorgrond. Ze genieten van een feestmaal gedurende de Sinterklaasviering.


Johannes Vermeer


Johannes Vermeer werd geboren in Delft en woonde daar zijn hele leven. Hij is met name beroemd geworden vanwege zijn behendigheid met kleur en licht, waarvan wordt gezegd dat hij die vaardigheden ontwikkelde toen hij bij Rembrandt in de leer was.


Hij specialiseerde zich in het schilderen van intieme huiselijke tafereeltjes van de Nederlandse middenklasse, waarbij de beeltenissen van een of twee eenzaam lijkende figuren vaak centraal stonden. Alhoewel hij zich zijn hele carrière toelegde op de kunst was hij gedurende zijn leven slechts gematigd succesvol en overleed grote schulden achter latend. Volgens zijn vrouw was zijn plotselinge dood direct gerelateerd aan de spanningen die zijn belabberde financiële situatie teweeg bracht, waarschijnlijk mede veroorzaakt door het feit dat hij veel minder schilderijen produceerde dan zij tijdgenoten. Wat hij tekort schoot in kwantiteit maakte hij in ieder geval zeer zeker goed met kwaliteit en zijn meest bekende werken zijn onder andere ‘Het meisje met de parel’, ‘Het melkmeisje’ en de ‘Vrouw met waterkan’.


 

Albert Cuyp


Albert Cuyp was een toonaangevende landschapsschilder. Zijn vakkundigheid in het schilderen had hij geleerd van zijn vader Jacob Cuyp, die ook weer afstamde van generaties kunstschilders. Hij is met name beroemd vanwege zijn schilderijen met typisch Hollandse vergezichten geschilderd in het getemperde licht van de vroege ochtend of late namiddag. Albert Cuyp schilderde meestal naar waarheid maar voegde daar regelmatig wat uit zijn eigen levendige fantasie aan toe.


De Albert Cuyp Markt, een levendige markt in de wijk De Pijp in Amsterdam bevindt zich in de straat vernoemd naar deze beroemde schilder. Echter, de vele toeristen die deze markt bezoeken zijn op jacht naar goedkope souvenirs zoals de typische Hollandse sloffen in de vorm van klompen, en zijn zich vaak niet bewust dat de naam van de markt is afgeleid van deze geliefde Hollandse meester.

 

Verval en opleving


Na de Gouden Eeuw nam het succes van de Nederlandse kunstenaars zichtbaar af en gedurende de achttiende en negentiende eeuw waren de Nederlandse schilders niet in staat om zich te meten aan de levendige kunstscene van Frankrijk en Groot Brittannië. Maar gelukkig was de Gouden Eeuw niet het einde van de Nederlandse kunsttraditie! Later in de negentiende eeuw maakte de Nederlandse kunst een opleving door, gedeeltelijk veroorzaakt door het ontstaan van de Haagse School die werd vergeleken met de prestigieuze School van Barbizon in Frankrijk. De belangrijkste Nederlandse kunstenaar die in deze periode opkwam was de impressionistische schilder Vincent van Gogh.

Vincent van Gogh


Ondanks dat Vincent van Gogh tegenwoordig wereldwijd beroemd is om zijn kleurige, postimpressionistische schilderijen werd deze buitengewone kunstenaar nauwelijks bewonderd tijdens zijn leven. Vandaag de dag wordt hij echter gezien als een van ‘s werelds beste schilders en zijn grote hoeveelheid zelfportretten, portretten en landschappen hebben nog steeds een belangrijke invloed op de moderne kunst.


Vincent van Gogh leed een moeizaam leven en werd geplaagd door psychische problemen en depressies, maar desondanks was hij buitengewoon productief en maakte meer dan negenhonderd schilderijen en duizenden tekeningen en schetsen. Hij verhuisde in 1886 naar Frankrijk om het Frans impressionisme te bestuderen en werd vrienden met de Franse schilder Gauguin, die hij erg bewonderde. De vriendschap was echter erg turbulent; de onzekere Van Gogh voelde dat Gauguin hem niet als gelijke zag en ze hadden mede daardoor vaak ruzie. In 1888 viel hij Gauguin aan met een scheermesje, maar uiteindelijk verwondde hij alleen zichzelf en sneed zijn linkeroor af.


Tragisch genoeg pleegde hij op het hoogtepunt van zijn creativiteit zelfmoord, en schoot zichzelf op zevenendertigjarige leeftijd door de borst met en pistool. Hij heeft veel werken nagelaten, waarvan de meest geliefde onder andere de Zonnebloemen, de Korenvelden en zijn zelfportretten zijn.

 

Twintigste Eeuw en verder


De twintigste eeuw bracht veel Nederlands talent voort waaronder kunstenaars als Piet Mondriaan en Jan Toorop, die nieuw leven bliezen in de Nederlandse kunstwereld.

Jan Toorop


Jan Toorop werd geboren in Java in Nederlands-Indië (nu Indonesië) en verhuisde in 1872 naar Nederland. Hij studeerde eerst in Delft en werd daarna student aan de befaamde Rijksacademie. Later verhuisde hij naar Brussel waar hij experimenteerde met verschillende kunststijlen waaronder het Realisme, Impressionisme, Neo-Impressionisme en Post-Impressionisme. Hij trouwde met een Engelse vrouw en woonde een tijdje in Den Haag, Engeland en Brussel, waar hij zijn unieke Symbolistische stijl ontwikkelde die sterk beïnvloed was door zijn Javaanse achtergrond. Hij speelde ook wat met Art Nouveau, voordat hij zich uiteindelijk als Katholiek liet dopen en veel werken met religieus thema ging maken, waaronder boekillustraties, posters en gekleurd glas.

Piet Mondriaan


Mondriaan werd geboren in een streng protestants gezin. Zijn vader, die tekenleraar was, liet hem kennis maken met kunst toen hij nog jong was. Hij verhuisde in 1892 naar Amsterdam om daar aan de kunstacademie te gaan studeren. Hij volgde de voetsporen van zijn vader en werd tekenleraar op een lagere school terwijl hij in zijn vrije tijd doorging met schilderen. Zijn vroegere werk bestaat onder andere uit typische Hollandse landschappen met molens, polders en rivieren, maar zijn latere werk werd steeds abstracter en werd beïnvloed door het Kubisme. Hij leverde een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse kunststroming ‘De Stijl’, welke was opgericht door Theo van Doesburg, maar hij ontwikkelde zijn eigen unieke stijl die hij Neoplasticisme noemde. Veel van zijn composities bestonden uit zwarte lijnen op een wit doek met twee of drie vlakken in primaire kleuren die veel complexer waren dan je op eerste gezicht zou vermoeden. In 1940 verhuisde hij naar New York waar hij woonde tot zijn dood. Zijn beroemde schilderij ‘Broadway Boogie Woogie’ was duidelijk geïnspireerd door zijn nieuwe bruisende omgeving.

Het Museumplein in Amsterdam


Als je meer wil weten over deze uitzonderlijke Nederlandse kunstenaars en wat schilderijen van hen in het echt wil bewonderen, breng dan een bezoekje aan het Museumplein in Amsterdam waar zowel het Rijksmuseum en Van Gogh Museum zijn gevestigd. En niets is heerlijker dan, na een inspirerende ochtend in de musea doorgebracht te hebben, neer te strijken op een van de terrasjes op het Museumplein om te genieten van een koffie met een heerlijk stuk Hollandse appeltaart!