×
Taal
Munteenheid
€ EUR

De Nederlandse taal


Het Nederlands is een West-Germaanse taal die sterk verwant is aan het Duits en het Engels, en is verrassend genoeg de derde na grootste taal van Europa. Behalve in Nederland, Vlaanderen en de Franse en Duitse grensstreek wordt het Nederlands of varianten daarop ook op verschillende andere continenten gesproken. Binnen Nederland zelf wordt er behalve Nederlands ook nog een aantal andere talen gesproken die verwant zijn aan het Standaardnederlands, waaronder Limburgs, Zeeuws en Fries. Het Limburgs en Zeeuws worden door taalkundigen niet beschouwd als een aparte taal maar gezien als een dialect van het Nederlands. Het Fries wordt daarentegen wel gezien als een aparte taal en is in Friesland naast het Nederlands de officiële tweede taal.


Geschiedenis van het Nederlands


Sinds 1612 is het Nederlands internationaal erkend als officiële taal, maar al sinds de vroege Middeleeuwen werd er Nederlands gesproken. Dit Oudnederlands kende vele streekgebonden varianten en er waren geen uniforme spellings- en grammaticaregels, met name omdat er nog niet veel op schrift werd gezet. Ook de spelling van het Middelnederlands, dat vanaf het midden van de twaalfde eeuw werd gesproken, volgde de spreektaal die per regio verschilde. Toen in de zestiende eeuw steeds meer mensen leerden lezen en schrijven begon men pogingen te ondernemen om de Nederlandse spelling meer uniform te maken. Een van de eerste resultaten daarvan was de Statenvertaling van 1637, de eerste vertaling van de bijbel naar het Nederlands. De woordkeuze en spelling in deze vertaling waren gebaseerd op een mengsel van allerlei Nederlandse streekvarianten, waarbij de Frankische dialecten van Holland en Brabant de boventoon voerden. Ook werden er in deze eerste Nederlandse bijbel allerlei nieuwe woorden verzonnen die tegenwoordig nog steeds worden gebruikt. Het oudst bekende Nederlandse boek is overigens niet de Statenvertaling, maar de Wachtendonckse Psalmen uit omstreeks 900. Dit manuscript bevatte een grote verzameling Latijnse psalmen die deels naar het Oudnederlands waren vertaald.


De meeste Nederlandse literatuur van de Middeleeuwen en Renaissance bestond uit gedichten, en wat er van is teruggevonden is in hoeveelheid vrij beperkt. Pas na 1750, toen veel literaire genootschappen werden opgericht, begonnen Nederlandse auteurs beroepsmatig te schrijven en werd het aanbod aan Nederlandse literatuur een stuk groter. Tijdens de bezetting van Nederland door Napoleon nam de invloed van de Franse taal op het Nederlands sterk toe, en Nederlandse literatuur werd zelfs even geheel verboden. Dit was echter van korte duur, en nadat Napoleon was verdreven vond er een opleving plaats in de Nederlandse literatuur. Veel Nederlandse auteurs lieten zich in die tijd beïnvloeden door Britse romantici zoals Lord Byron en Walter Scott. Na de Tweede Wereldoorlog verdween het idealisme geheel uit de Nederlandse literatuur; de moderne Nederlandse letteren wordt gekenmerkt door het beschrijven van de rauwe dagelijkse werkelijkheid.


Tegenwoordig is de Nederlandse Taalunie verantwoordelijk voor onder andere de belangenbehartiging, uniformiteit en spellingsregels van de Nederlandse taal. De belangrijkste leden van de Nederlandse Taalunie zijn Nederland en Vlaanderen.


Geografische spreiding van het Nederlands


In Nederland en Vlaanderen is het Nederlands de officiële taal. De Nederlandse taal of varianten daarop wordt ook gesproken in grensgebieden van Duitsland en Noord-Frankrijk, maar het Nederlands is daar niet als officiële taal erkend en wordt zelfs niet erkend als minderheidstaal. Door het koloniale verleden van Nederland heeft de Nederlandse taal ook een officiële status in Suriname, en de Caribische eilanden Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Het Afrikaans, een afsplitsing van de Nederlandse taal, geldt als één van de elf officiële talen van Zuid-Afrika en wordt ook in het buurland Namibië erkend als regionale taal.


Behalve daar waar het Nederlands als taal wordt erkend wordt het Nederlands ook nog op veel andere plekken in de wereld gesproken. Vaak heeft dit te maken met het Nederlandse koloniale- en handelsverleden, maar ook groepen emigranten hebben met hun moedertaal een stempel gedrukt op hun nieuwe bestemming.


In Indonesië en Nieuw-Guinea is het Nederlands sinds de onafhankelijkheid geen officiële taal meer, maar veel ouderen spreken nog steeds een woordje Nederlands en ook zijn bepaalde wetsteksten nog steeds in de taal van hun vroegere bezetter geschreven. Het Bahasa Indonesia, tegenwoordig de officiële taal van Indonesië, kent daarnaast heel veel zogenaamde leenwoorden die uit het Nederlands afkomstig zijn.


In de Verenigde Staten wonen ongeveer 5 miljoen mensen die van Nederlandse komaf zijn en met de Nederlandse taal zijn opgegroeid. De taal wordt door deze emigrantengroepen nog steeds gesproken, mede gestimuleerd door de vele Nederlandse clubs en verenigingen die er bestaan. Alhoewel de Nederlandse Amerikanen zich over heel Amerika verspreid hebben zijn de grootste Nederlandse emigrantenkolonies en hun emigrantenclubs te vinden in de Amerikaanse staten Iowa, Michigan en Wisconsin. Ook Canada kent een grote groep Nederlandse emigranten, die vooral na de Tweede Wereldoorlog naar Canada trokken. In Canada wonen de oud-Nederlanders vooral in de grote steden zoals Toronto, Vancouver en Ottawa. Canada kent een groot aantal Nederlandse clubs en er zijn zelfs Nederlandstalige radioprogramma’s, tijdschriften, bejaardentehuizen en een Nederlandse krant.


Behalve naar Canada vertrokken na de Tweede Wereldoorlog ook veel Nederlanders naar Australië en Nieuw-Zeeland om daar een nieuw bestaan op te bouwen. In Australië wonen bovendien veel Zuid-Afrikanen, zodat er in Australië een relatief grote groep is die Nederlands spreekt en/of verstaat. Vooral in de grote steden van Australië zoeken de Nederlanders elkaar op en ook in Australië wordt een Nederlandse krant uitgegeven.


Nederlands leren


In Nederland, Vlaanderen en de voormalige Nederlandse kolonies waar Nederlands een officiële status heeft wordt Nederlands onderwezen op de lagere en middelbare school en kan men zich op de universiteiten verder in de taal verdiepen. Maar ook in sommige andere landen kan het Nederlands op sommige universiteiten als hoofd- of bijvak worden gekozen. De wereldwijde animo om Nederlands te leren is echter niet bijzonder groot, mede omdat het Nederlands geen belangrijke internationale taal is zoals Engels of Spaans. De meeste mensen die Nederlands willen leren doen dat omdat ze voorouders hebben die Nederlands waren, omdat ze een Nederlandse partner hebben of omdat ze voor korte of langere tijd in Nederland willen wonen. Sinds jaren wordt er in Nederland speciaal onderwijs gegeven in Nederlands voor anderstaligen. Dit zogenaamde NT2-onderwijs wordt zowel aan kinderen als volwassenen gegeven en richt zich specifiek op de leerbehoeften van mensen die Nederlands niet als moedertaal hebben. Het volgens van NT2-onderwijs is sinds 2007 verplicht voor immigranten die in Nederland komen wonen in het kader van de inburgeringsplicht.


Het Nederlands wordt vaak gezien als een moeilijke taal om te leren, zelfs voor mensen die een taal spreken die sterk verwant is aan het Nederlands, zoals het Engels of het Duits. Dit komt vooral omdat men erg moet wennen aan de uitspraak van het Nederlands. De harde ‘G’ is voor sommigen een verbaal struikelblok, en ook de uitspraak van bepaalde in klank erg op elkaar lijkende klinkercombinaties zoals uu, ui en eu blijken moeilijk uit te spreken. Vooral Engels- en Duitssprekenden zullen echter gauw ontdekken dat veel Nederlandse woorden erg lijken op de woorden uit hun eigen taal.